Հանքարդյունաբերական ծրագրերի վերաբերյալ համայնքների անհամաձայնությունը կարող է կորցնել իր գործնական նշանակությունը։ COP17-ի ֆոնին հանրային քննարկման է ներկայացվել օրենսդրական փաթեթ, որը նախատեսում է վերանայել համայնքի ավագանու նախնական անհամաձայնության իրավական հետևանքները։ Սա մտահոգություն է առաջացնում, որ հանրային լսումները և համայնքների մասնակցությունը կարող են վերածվել ձևական գործընթացի, որի արդյունքը որոշիչ ազդեցություն չի ունենա հանքարդյունաբերական ծրագրերի իրականացման վրա։

 

Ընդերքի մասին օրենսգրքում և «Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման և փորձաքննության մասին» օրենքում փոփոխությունների փաթեթը հոկտեմբերի 14-ին հանրային քննարկման է ներկայացրել Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը։ Նախագիծը նախկինում ևս շրջանառվել էր, սակայն հետագայում հանվել էր քննարկումից։

 

Ի՞նչ է փոխվելու համայնքների համար

 

Նախագծով առաջարկվում է հստակեցնել, թե ինչ իրավական հետևանքներ է ունենալու համայնքի ավագանու անհամաձայնությունը, և ինչպես են գնահատվելու դրա հիմքերը։

 

Պարզ ասած՝ հարցը վերաբերում է նրան, թե արդյոք համայնքը կկարողանա իրականում ազդել իր տարածքում հանքարդյունաբերական ծրագրի իրականացման վրա, թե նրա կարծիքը պարզապես կլսեն՝ առանց դրան որոշիչ նշանակություն տալու։

 

Եթե համայնքի մերժումը հնարավոր լինի շրջանցել, հանրային լսումները կարող են պահպանվել որպես ընթացակարգ, բայց կորցնել իրենց գործնական ազդեցությունը։ Այդ դեպքում բնակիչները հնարավորություն կունենան բարձրաձայնելու բնապահպանական և առողջապահական ռիսկերը, սակայն նրանց անհամաձայնությունը կարող է չխոչընդոտել ծրագրի իրականացմանը։

 

Փաթեթով նախատեսվում է նաև վերանայել երկրաբանական ուսումնասիրությունների նկատմամբ բնապահպանական գնահատման և պետական փորձաքննության պահանջները։ Սա լրացուցիչ հարցեր է առաջացնում հնարավոր ռիսկերի վաղ բացահայտման և հանրային վերահսկողության վերաբերյալ։

 

Ամուլսարից մինչև նոր օրենսդրական նախաձեռնություն

 

Հոկտեմբերի 10-ին Ամուլսարի հանքավայրի բացման ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կարևորել էր այն հանգամանքը, որ արարողությունն անցնում է առանց բողոքի ակցիաների։ Մեկ շաբաթ անց ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Բաբկեն Թունյանն առաջարկել էր վերանայել հանքարդյունաբերական ծրագրերի նկատմամբ համայնքների անհամաձայնության իրավական ազդեցությունը՝ անդրադառնալով ներդրումների իրականացման խոչընդոտներին։

 

Միևնույն ժամանակ հանրային քննարկման է վերադարձել օրենսդրական փաթեթ, որն առնչվում է հենց այդ խնդրին։

 

Այս զարգացումները տեղի են ունենում COP17-ի ֆոնին, երբ Հայաստանը պատրաստվում է հյուրընկալել կենսաբազմազանության պահպանությանը նվիրված միջազգային համաժողովը։

 

Այս խնդիրը համայնքների՝ իրենց կենսամիջավայրին վերաբերող որոշումների վրա իրական ազդեցություն ունենալու իրավունքի մասին է։

 

Եթե հանրային լսումների արդյունքները և համայնքի անհամաձայնությունը հնարավոր լինի անտեսել առանց բավարար իրավական հիմնավորման, մասնակցությունը կարող է վերածվել ձևականության։ Մարդիկ կշարունակեն մասնակցել քննարկումներին, ներկայացնել փաստարկներ ու մտահոգություններ, բայց նրանց ձայնը կարող է այլևս չազդել որոշումների վրա։

 

Քննարկման դրված այս նախագիծը ոչ միայն հանքարդյունաբերության կարգավորման, այլև տեղական ժողովրդավարության իրական ազդեցության հարցն է։