Այսօր, օգոստոսի 31-ին Վանաձորում ներկայացվեց «Արջուտի շրջակա միջավայրում կայուն օրգանական աղտոտիչները և ծանր մետաղները» (2026) հետազոտության արդյունքները։
Հետազոտությունն իրականացրել է չեխական «Առնիկա» կազմակերպությունը, հայաստանյան «Համայնքային համախմբման և աջակցության կենտրոն» (CCMS) և «ԷկոԼուր» ՀԿ-ների հետ համագործակցությամբ, «Հայաստանի հանքարդյունաբերական շրջանների էկոլոգիական փոխակերպում» ծրագրի շրջանակում՝ Չեխիայի Հանրապետության Արտաքին գործերի նախարարության և «Sigrid Rausing Trust»-ի աջակցությամբ։
2025 թվականի սեպտեմբերին հետազոտողները Արջուտում հավաքել են շրջակա միջավայրի 9 նմուշ՝ արտաքին փոշու 5 նմուշ, թափոնների 2 նմուշ և ազատ արածող հավերի ձվերի 2 համակցված նմուշ (յուրաքանչյուրը՝ 5 ձվից)։ Նմուշները վերլուծվել են ծանր մետաղների և կայուն օրգանական աղտոտիչների (ԿՕԱ) լայն շրջանակի նկատմամբ՝ Չեխիայի հավատարմագրված լաբորատորիաներում։
Ձվի համակցված նմուշներից մեկը պարունակել է նախկինում օգտագործված թունաքիմիկատների չափազանց բարձր կոնցենտրացիաներ՝ ΣHCH՝ 195 170 նգ/գ ճարպի, PeCB՝ 2 930 նգ/գ ճարպի, և ΣDDT՝ 2 579 նգ/գ ճարպի։ ΣHCH-ի կոնցենտրացիան համաշխարհային մասշտաբով ծայրահեղ բարձր շեղող արժեք է։
Երկու ձվի համակցված նմուշներն էլ գերազանցել են ՊՔԴ/Ֆ-ների և դիօքսինանման ՊՔԲ-ների համար ԵՄ առավելագույն թույլատրելի մակարդակը՝ 5 պգ ԱՀԿ-ԹԷՔ/գ ճարպի, ընդ որում՝ ցուցանիշները հասել են համապատասխանաբար 35,4 և 18,9 պգ ԱՀԿ-ԹԷՔ/գ ճարպի։
Ալֆա-ՀՔՀ-ն գերազանցել է սննդամթերքի համար ԵՄ սահմանաչափը 820 անգամ, բետա-ՀՔՀ-ն՝ 417 անգամ, գամմա-ՀՔՀ-ն՝ 141 անգամ, իսկ ΣDDT-ն՝ առավել աղտոտված ձվի նմուշում՝ գրեթե 6 անգամ։
