Ռուսաստանի Դաշնությունը կարող է միակողմանիորեն կասեցնել կամ չեղարկել 2013 թվականի դեկտեմբերին ստորագրված երկկողմ համաձայնագիրը, որով Հայաստանին առանց մաքսատուրքերի բնական գազ, նավթամթերք և չմշակված ադամանդներ են մատակարարվում։ Ինչպես գրում է ռուսական «Կոմերսանտ» պարբերականը, Մոսկվայի այս դիրքորոշման պատճառը Հայաստանի՝ Եվրամիության հետ մերձեցման գործնական քայլերն ու ԵՄ-ին անդամակցելու հայտարարված ձգտումներն են, որոնց ֆոնին ռուսական կողմն այլևս անհնար է համարում նախկինում տրամադրված արտոնյալ ռեժիմի պահպանումը։ Թերթի ձեռքի տակ է հայտնվել սույն թվականի մայիսի 25-ով թվագրված պաշտոնական նամակի պատճենը, որտեղ ՌԴ էներգետիկայի նախարար Սերգեյ Ցիվիլևը Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանն ուղղված դիմումում շեշտում է, որ Երևանի քայլերը վտանգի տակ են դնում երկկողմ պայմանագրերի վրա հիմնված առևտրատնտեսական ու ներդրումային համագործակցությունը և չեն համապատասխանում տասնամյակների ընթացքում ձևավորված գործընկերության բնույթին։ Այս առնչությամբ «Կոմերսանտ»-ի կատարած հարցումներին երկու երկրների էներգետիկ գերատեսչությունները, ինչպես նաև ՀՀ վարչապետի մամուլի քարտուղար Նազելի Բաղդասարյանը մեկնաբանություններ չեն տրամադրել։
Հայաստանն իր էներգետիկ պահանջարկը գրեթե ամբողջությամբ ապահովում է ռուսական կապույտ վառելիքի հաշվին։ 2025 թվականի տվյալներով՝ «Գազպրոմը» Հայաստան է մատակարարել շուրջ 2,7 միլիարդ խորանարդ մետր գազ, մինչդեռ Իրանից ստացվող ծավալները «Գազ՝ էլեկտրաէներգիայի դիմաց» սվոփային ծրագրի շրջանակում կազմել են ընդամենը մոտ 476 միլիոն խորանարդ մետր։ Թեև ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մայիսի 22-ին հայտարարել էր, թե ռուսական կողմի հետ գազի գնի շուրջ հասել են հստակ ռազմավարական պայմանավորվածությունների, ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը մայիսի 25-ին հստակեցրել է, որ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու դեպքում Հայաստանի համար գործող արտոնյալ սակագինը կփոխարինվի շուկայական գներով, քանի որ այդ ռեժիմն անհնար է այլ ինտեգրացիոն միավորումների, մասնավորապես՝ Եվրամիության մասնակիցների համար։
Ներկայումս Հայաստանը ռուսական գազը ստանում է 1000 խորանարդ մետրի դիմաց 177 դոլարով, մինչդեռ մայիսի 26-ի դրությամբ եվրոպական նիդեռլանդական TTF հաբում սպոտային գինը կազմել է 584 դոլար, ինչը նշանակում է, որ արտոնությունների չեղարկումը կարող է էներգակիրների գինը բարձրացնել ավելի քան երեք անգամ։ Բացի այդ, համաձայնագրի դադարեցումը հարցականի տակ է դնում «Գազպրոմի» կողմից 2026-2030 թվականներին հայաստանյան գազատրանսպորտային համակարգում նախատեսված 400 միլիոն դոլարի ներդրումային ծրագիրը։ Իրավիճակն էլ ավելի է բարդանում 2013 թվականի փաստաթղթի իրավական ձևակերպումներով, որոնց համաձայն՝ պայմանագրի չեղարկման դեպքում Հայաստանի ունեցած բոլոր չվճարված պարտավորությունները Ռուսաստանի նկատմամբ ավտոմատ կերպով վերածվելու են պաշտոնական պետական պարտքի, իսկ ռուսական էներգակիրների այլընտրանքային փոխարինումը կարճ ժամկետներում գրեթե անհնարին է լինելու։
