Իսրայելը շարունակում է մերժել օտարերկրյա լրագրողների մուտքը Գազայի հատված՝ չնայած հաստատված «հրադադարին»։

Ավելի քան 200 պաղեստինցի լրագրողներ և լրատվամիջոցների աշխատակիցներ են սպանվել Գազայում իսրայելական հարձակումների հետևանքով։

Աշխարհի առաջատար լրատվական կազմակերպությունների ղեկավարների համատեղ նամակը կոչ է արել Իսրայելին թույլ տալ օտարերկրյա լրագրողներին մուտք գործել Գազա և այնտեղից անկախ ռեպորտաժներ վարել։

«Տեղում լինելն էական է։ Դա թույլ է տալիս լրագրողներին կասկածի տակ դնել բոլոր կողմերի պաշտոնական վարկածները, ուղղակիորեն խոսել խաղաղ բնակիչների հետ և հաղորդել այն ամենի մասին, ինչին նրանք անձամբ են ականատես լինում», — հինգշաբթի օրը հայտարարել են ավելի քան երկու տասնյակ լրատվամիջոցների գլխավոր խմբագիրներ, այդ թվում՝ BBC-ի, CNN-ի, Reuters-ի և The Associated Press-ի ներկայացուցիչները։

«Մամուլի ազատությունը ցանկացած բաց հասարակության հիմնարար արժեքն է։ Ժամանակն է, որ ձգձգումներն ավարտվեն։ Թույլ տվեք մեզ մտնել Գազա», — հավելել են նրանք։

Իսրայելի կառավարությունը դեռևս չի արձագանքել իրավիճակը քննարկելու նրանց խնդրանքին։

Արգելքի պատմությունը

Օտարերկրյա լրատվամիջոցների մասնագետների մուտքի արգելքը Գազա գործում է 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Իսրայելի՝ Գազայի դեմ սկսած ցեղասպան պատերազմի սկզբից ի վեր։

Ի սկզբանե Իսրայելը պնդում էր, որ արգելքն անհրաժեշտ է, քանի որ Գազա մուտք գործած օտարերկրյա լրագրողները կարող են բացահայտել իսրայելցի զինվորների դիրքերը և վտանգել նրանց։ Այլ հիմնավորումների թվում նշվում էր, որ որպես ակտիվ մարտական գոտի՝ այն չափազանց վտանգավոր է։ Բանակը երբեմն օտարերկրյա թղթակիցներին տարել է խիստ վերահսկվող այցերի, սակայն լրատվամիջոցներին անկախ մուտքի հնարավորություն չի տրվել։

Ներկայումս «ամենաթեժ մարտերն ավարտվել են, և հաստատված է հրադադար», — ասված է խմբագիրների հայտարարության մեջ։ «Լրագրողները վտանգ չեն ներկայացնում իսրայելական զորքերի համար։ Գոյություն ունի մեխանիզմ (որքան էլ սահմանափակող), որը թույլ է տալիս օգնություն ցուցաբերող աշխատակիցներին մուտք գործել և դուրս գալ տարածքից։ Ինչո՞ւ ոչ լրագրողներին»։

2024 թվականին Օտարերկրյա մամուլի ասոցիացիան (FPA) հայց էր ներկայացրել Իսրայելի Գերագույն դատարան՝ Գազա անկախ մուտք գործելու համար, սակայն դեռևս վճիռ չի ստացել։

Ավելի քան 200 սպանված պաղեստինցի լրագրող

Մի քանի լրատվական հեռուստաալիքներ բազմիցս մտահոգություն են հայտնել իրենց պաղեստինցի գործընկերների վիճակի վերաբերյալ, ովքեր միայնակ են լուսաբանում պատերազմը՝ միևնույն ժամանակ այն զգալով սեփական մաշկի վրա։

«Նրանք չպետք է միայնակ կրեն այս բեռը, և նրանք պետք է պաշտպանված լինեն», — նշված է հայտարարության մեջ։

Ըստ «Լրագրողների պաշտպանության կոմիտե» (CPJ) կազմակերպության տվյալների՝ 2023 թվականի հոկտեմբերից ի վեր սպանվել է ավելի քան 200 լրագրող և լրատվամիջոցի աշխատակից, ինչը շատ ավելին է, քան այլ հակամարտություններում, օրինակ՝ Ռուսաստանի պատերազմն Ուկրաինայի դեմ։

Գազայի կառավարության լրատվական գրասենյակը հայտնում է, որ պատերազմի սկզբից ի վեր իսրայելական հարձակումների հետևանքով սպանվել է առնվազն 262 լրագրող։

Այս ամսվա սկզբին Al Jazeera-ի լրագրող Մուհամմեդ Վիշահը սպանվել էր իսրայելական անօդաչու թռչող սարքի հարվածից, երբ մեքենայով անցնում էր ալ-Ռաշիդ փողոցով՝ Գազա քաղաքից դեպի արևմուտք ձգվող առափնյա ճանապարհով։ Նրա մահից հետո հեռուստաընկերությունը հայտարարություն է տարածել՝ նշելով, որ այս սպանությունը արտացոլում է «լրագրողներին թիրախավորելու և ճշմարտության ձայնը լռեցնելու շարունակական համակարգված քաղաքականությունը»։

Վիշահը Al Jazeera-ի 12-րդ լրագրողն էր, ով սպանվեց իսրայելական ուժերի կողմից պատերազմի սկզբից ի վեր։