ՈՒթ շաբաթ տևած պատերազմը չկարողացավ տապալել Իրանի թեոկրատական քաղաքական վերնախավին կամ ստիպել նրանց կատարել նախագահ Դոնալդ Թրամփի բոլոր պահանջները, սակայն ԱՄՆ հակառակորդների և դաշնակիցների համար այն ի ցույց դրեց նրա կենտրոնական խոցելիություններից մեկը՝ տնտեսական ճնշումը:

Նույնիսկ Իրանի ուրբաթ օրվա հայտարարությունից հետո, թե վերաբացում է Հորմուզի նեղուցը նավագնացության համար, Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամը բացահայտեց Թրամփի՝ ներքին տնտեսական ցավին դիմակայելու պատրաստակամության սահմանները:

Թրամփը Իսրայելի հետ միասին հարձակվեց Իրանի վրա փետրվարի 28-ին՝ հիմնվելով իր ձևակերպմամբ «անմիջական անվտանգային սպառնալիքների» վրա, հատկապես միջուկային ծրագրի շուրջ: Սակայն հիմա, երբ ԱՄՆ-ում բենզինի գները բարձր են, գնաճն աճում է, իսկ վարկանիշը՝ անկում ապրում, Թրամփը շտապում է ձեռք բերել դիվանագիտական գործարք, որը կմեղմի ներքին բացասական հետևանքները:

Վերլուծաբաններն ասում են, որ թեև Իրանը ռազմական առումով մեծ հարվածներ է կրել, սակայն ապացուցեց, որ կարող է պատճառել այնպիսի տնտեսական վնասներ, որոնք Թրամփն ու իր օգնականները թերագնահատել էին՝ առաջացնելով համաշխարհային էներգետիկ ամենավատ ցնցումը:

Էներգակիրների աճող ծախսեր և ռեցեսիայի վտանգ

Թրամփը հաճախ հրապարակավ անտեսում է պատերազմով պայմանավորված ներքին տնտեսական մտահոգությունները: Սակայն նա չի կարող չնկատել, որ թեև ԱՄՆ-ը կախված չէ նավթի համաշխարհային մատակարարումների այն մեկ հինգերորդից, որն արգելափակվել էր Իրանի կողմից, էներգակիրների աճող գները հարվածել են ամերիկյան սպառողներին: Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) նախազգուշացումը համաշխարհային ռեցեսիայի վտանգի մասին միայն սրում է իրավիճակը:

Անպետք պատերազմից դուրս գալու ճնշումն աճել է, քանի որ նոյեմբերին կայանալիք միջանկյալ ընտրություններում հանրապետականները փորձում են պահպանել իրենց փոքր մեծամասնությունը Կոնգրեսում: Սա հասկանում են նաև Իրանի առաջնորդները, ովքեր օգտագործեցին նեղուցի նկատմամբ իրենց վերահսկողությունը՝ Թրամփի թիմին բանակցությունների սեղանի շուրջ նստեցնելու համար:

Ճնշման զգացումը և սխալ հաշվարկները

Թրամփի կտրուկ անցումը ապրիլի 8-ին օդային հարվածներից դեպի դիվանագիտություն հաջորդեց ֆինանսական շուկաների և իր MAGA (Make America Great Again) հետևորդների մի մասի ճնշմանը: Տնտեսական ցավի մի մասը կրում են ԱՄՆ ֆերմերները՝ պարարտանյութերի մատակարարման խափանման պատճառով, ինչպես նաև ավիաընկերությունները՝ վառելիքի գնի բարձրացման պատճառով:

Թեև Թրամփը հայտարարել է, որ գործարքը մոտ է և կլինի իր պայմաններով, իրանական աղբյուրները Reuters-ին հայտնել են, որ դեռևս կան լուրջ տարաձայնություններ: Փորձագետները զգուշացնում են, որ նույնիսկ եթե պատերազմը շուտով ավարտվի, տնտեսական վնասների վերականգնումը կարող է ամիսներ կամ տարիներ տևել:

Դաշնակիցները՝ Եվրոպայից մինչև Ասիա, ապշած էին Թրամփի՝ առանց իրենց հետ խորհրդակցելու պատերազմ սկսելու որոշումից: Վերլուծաբանները կարծում են, որ Չինաստանն ու Ռուսաստանը կարող են եզրակացնել. թեև Թրամփը պատրաստ է ուժ կիրառել, նա անմիջապես փնտրում է «դիվանագիտական ելք», հենց որ տնտեսական իրավիճակը տանը դառնում է անհարմար:

«Թրամփը զգում է տնտեսական սեղմումը, որն իր Աքիլլեսյան գարշապարն է այս պատերազմում»,- նշել է Օբամայի վարչակազմի նախկին խորհրդական Բրեթ Բրուենը․ Reuters