Reuter-ը գրում է՝  Ուղեծրային արբանյակների և մակերեսային մարսագնացների կողմից ստացված բազմաթիվ ապացույցներ վկայում են այն մասին, որ վաղ անցյալում Մարսի մակերևույթին հեղուկ ջուր է եղել՝ լճակների, լճերի և գետերի տեսքով։ Սակայն այն վարկածը, թե Մարսի հյուսիսային հարթավայրերում ժամանակին գոյություն է ունեցել հսկայական և երկարակյաց օվկիանոս, շարունակում է մնալ բանավեճերի առարկա։

Այժմ գիտնականները հայտնաբերել են այն, ինչը կարող է լինել մեր մոլորակային հարևանի ենթադրյալ օվկիանոսի ուրվագծերը՝ օգտագործելով NASA-ի զոնդի տվյալները, որը տասը տարի շարունակ պտտվել է Մարսի ուղեծրով։ Նրանց հետազոտությունը մատնանշում է մարսյան «մայրցամաքային շելֆի» առկայությունը, որը սահմանում է Երկրի օվկիանոսների սահմանները։

Գիտնականները սա համեմատել են հսկայական «լոգարանի օղակի» (bathtub ring) հետ, որը ցույց է տալիս, թե որտեղ է ժամանակին ջուրը հանդիպել ցամաքին։ Քանի որ Մարսը չունի մայրցամաքներ և զուրկ է սալերի տեկտոնիկայի երկրաբանական գործընթացից, հետազոտողները մարսյան այս ռելիեֆն անվանում են «առափնյա շելֆ»։

Ինչպես Երկիրը և Արեգակնային համակարգի մյուս մոլորակները, Մարսը ձևավորվել է մոտ 4,5 միլիարդ տարի առաջ։ Իր պատմության վաղ շրջանում Մարսն ավելի տաք և խոնավ է եղել, քան այսօրվա սառը և չորային վայրը։

«Մարսյան օվկիանոսը կարող էր գոյություն ունենալ մոտ 3,7 միլիարդ տարի առաջ, երբ մոլորակն ուներ ակտիվ հիդրոլոգիական ցիկլ՝ հոսող գետերով և լճերով, և այն հավանաբար անհետացել է, երբ մոլորակը դարձել է չոր։ Թե կոնկրետ ուր է գնացել ջուրը, մնում է բուռն քննարկումների առարկա»,- ասել է Տեխասի համալսարանի մոլորակագետ Աբդալլահ Զակին՝ «Nature» ամսագրում հրապարակված հետազոտության առաջատար հեղինակը։

Առափնյա շելֆը Մարսի վրա կարող էր ձևավորվել միլիոնավոր տարիների ընթացքում՝ գետերի կողմից օվկիանոս լցված ավազի և տիղմի, ալիքների միջոցով այդ նստվածքների տարածման, ինչպես նաև ժամանակի ընթացքում ծովի մակարդակի տատանումների հետևանքով։ Վերևից նայելիս այս շելֆը կազմող նստվածքային ապարները կարող են նմանվել այն հետքին (օղակին), որը մնում է լոգարանի պատերին ջուրը դատարկելուց հետո։

«Մարսի վրա "լոգարանի օղակը" նշանակում է, որ եթե օվկիանոսը լցրել է հյուսիսային ցածրավայրերը, այն կարող էր թողնել ափագիծ կամ շելֆանման սահման, որը նշում է ջրի մակարդակը»,- նշել է Զակին։ Նրա խոսքով՝ եթե մենք այնտեղ մարսագնաց ուղարկենք, կտեսնենք նստվածքային ապարներ և կառուցվածքներ (օրինակ՝ թեք շերտեր կամ կլինոֆորմներ), որոնք նման են Երկրի մայրցամաքային շելֆերում հայտնաբերվածներին։

Հետազոտողները ուսումնասիրել են NASA-ի Mars Global Surveyor-ի կողմից ստացված տեղագրական տվյալները և հայտնաբերել մի գոտի, որը հիշեցնում է օվկիանոսային ուրվագծեր։ Նախորդ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ Մարսի հյուսիսային կիսագնդի այս հիպոթետիկ օվկիանոսը ծածկել է մոլորակի մակերևույթի մոտ մեկ երրորդը։

Այս ուսումնասիրությունը լրացնում է նախկինում ստացված ապացույցները, ներառյալ չինական «Zhurong» մարսագնացի ռադարային տվյալները, որոնք հայտնաբերել էին այժմ ստորգետնյա թաղված ավազոտ լողափերի հետքեր։

«Մարսի հյուսիսային օվկիանոսը վաղուց է ցամաքել, և դրանից հետո միլիարդավոր տարիների հրաբխային ակտիվությունն ու քամու մաշվածությունը (էրոզիան) դժվարացնում են հնագույն ռելիեֆի մեկնաբանումը»,- ասել է Կալտեխի մոլորակագետ և հետազոտության համահեղինակ Մայքլ Լեմը։ «Այնուամենայնիվ, մեր հետազոտությունը ցույց է տալիս առափնյա շելֆի բնորոշ նշաններ»։

Ըստ Լեմի՝ ապացույցները մատնանշում են երկարակյաց հնագույն օվկիանոսի գոյությունը․ «Սա նշանակում է, որ Մարսը ժամանակին շատ ավելի նման է եղել Երկրին, քան այսօր»։

Օվկիանոսի գոյությունը կարևոր գործոն է հասկանալու համար՝ արդյոք Մարսի վրա երբևէ կարող էր կյանք առաջանալ։ Ջուրը կյանքի համար անհրաժեշտ հիմնական բաղադրիչն է, և եթե օվկիանոսը գոյություն է ունեցել երկար ժամանակ, դա նշանակում է, որ պոտենցիալ բնակելի միջավայրերն ավելի տարածված և երկարակյաց են եղել, քան եթե ջուրը գոյություն ունենար միայն կարճ ժամանակով կամ տեղային մակարդակով։