Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմնի կողմից իրականացված վերջին ուսումնասիրությունը, որը հիմնված է 2025 թվականի հուլիսին ստեղծված մասնագիտական աշխատանքային խմբի հետազոտությունների վրա, թույլ է տալիս հստակ պատկերացում կազմել Հայաստանի պոչամբարների ներկա վիճակի մասին: Հանրապետության տարածքում առկա է ընդհանուր առմամբ 22 պոչամբար, որոնք զբաղեցնում են 1176 հեկտար տարածք: Դրանց աշխարհագրական բաշխվածությունը ցույց է տալիս հանքարդյունաբերության կենտրոնացվածությունը որոշակի մարզերում. 12 պոչամբար գտնվում է Սյունիքում, 7-ը՝ Լոռիում, իսկ Արագածոտնի, Արարատի և Գեղարքունիքի մարզերում առկա է 1-ական պոչամբար:

Գործառնական տեսանկյունից պատկերը բավականին բարդ է. 22 պոչամբարներից այս պահին գործում են միայն 7-ը, 6-ն արդեն ռեկուլտիվացված են, իսկ 9-ը դեռևս սպասում են վերականգնման: Չնայած Տեսչական մարմնի ղեկավար Հովհաննես Մարտիրոսյանի այն պնդմանը, որ «խիստ վտանգավոր կամ աղետալի վիճակ չունենք», լաբորատոր հետազոտությունները մտահոգիչ տվյալներ են արձանագրել: Թեև գետերի ջրի որակական կազմը էական փոփոխության չի ենթարկվել և պոչանքի անմիջական ազդեցությունը չի կրում, սակայն պոչամբարների մակերևութային հողաշերտերում հայտնաբերվել է մետաղների բարձր պարունակություն:

Հարկ է նշել, որ պոչամբարները բարձր ռիսկային օբյեկտներ են, հատկապես սեյսմիկ գոտիներում գտնվելու և քիմիական աղտոտման հավանականության պատճառով: Ներկայումս ռեկուլտիվացված պոչամբարներում իրականացվել է միայն տեխնիկական վերականգնում, ինչը ներառում է տարածքի ֆիզիկական կայունացում և կավե անջրանցիկ շերտով ծածկում: Սակայն Տեսչական մարմնի առաջարկած նոր ռազմավարությունը ենթադրում է անցում բիոլոգիական ռեկուլտիվացման: Սա նշանակում է ոչ միայն փոշու և թունավոր նյութերի տարածման կանխում, այլև հողային շերտի լիարժեք վերականգնում, կանաչ գոտիների ստեղծում և կենսաբազմազանության զարգացում: Նման մոտեցումը համայնքներին կտա թե՛ առողջապահական, թե՛ տնտեսական օգուտներ՝ ստեղծելով նոր աշխատատեղեր և հնարավորություն տալով վերականգնված տարածքներն օգտագործել նաև գյուղատնտեսական նպատակներով․ ԲԸՏՄ հաշվետվություն